Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

Քիմիա 09.01.2020

Սահմանում ենք կենսական տարրերը՝

Կենսական Տարրերը առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք ապահովում են կենդանի օրգանիզմների կենսագործությունը։Կենսական տարրրերը լինում են մակրոտարեր-շատ քանակության, միկրոտարրեր-քիչ քան․ և ուլտրատարրեր-շատ քիչ քան․։Մակրոտարրերը վեց հատ են ՝ Ածխածին C, Ջրածին H, Թթվածին O, Ազոտ N,  Ֆոսֆոր P, Ծծումբ S:Միկրոտարրերն են՝ Երկաթ Fe, Նատրիում Na, Կալիում K, Մագնեզիիում Mg, Կալցիում Ca, Պղինձ Cu, Ցինկ Zn, Ֆտոր F, քլոր Cl,Բրոմ Br, Յոդ I, Սիլիցիում CI, Մանգան Mn, Սելեն Ce, Մոլիբդեն Mo և այլն։Ուլտրատարրերն են՝ Ոսկի Au, Արծաթ Ag, Ուրան U։

Նուկլեինաթթուներ ՝․․․

Նախագիծ 1 . Միջառարկայական նախագիծ՝ քիմիա-կենսաբանություն ՝<<Կենսական  տարրեր;  Սպիտակուցներ:Նուկլեինաթթուներ: Ածխաջրեր: Ճարպեր>>

Լաբորատոր  փորձեր՝ գլյուկոզի, սախարոզի և օսլայի  հայտնաբերման  որակական  ռեակցիաները:

Մասնակիցներ՝ ավագ դպրոց-վարժարանի  սովորողներ

 

 

Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

Հիմքեր, բանաձևերի կազմումը, անվանումը, դասակագումը…

Գնահատում. սովորողները պիտի  իմանան՝

  • օքսիդների սահմանումը, բանաձևերի կազմումը և դասակարգումը, ֆիզիկաքիմիական հատկությունները,ստացումը
  • թթուների սահմանումը, բանաձևերի կազմումը, դասակարգումը, ֆիզիկաքիմիական հատկությունները,ստացումը
  • գրել  կատարած  լաբորատոր  փորձերի ռեակցիաների մոլեկուլային,լրիվ և կրճատ իոնային  հավասարումները
  • այրման  և օքսիդավերականգնման  ռեակցիաները
  • միացման, տեղակալման և չեզոքացման ռեակցիաները

Նախագծի  անվանումը՝ <<Հիմքեր, բանաձևերի կազմումը, անվանումը, դասակագումը:             Գործնական  աշխատանք  6. Հիմքերի   քիմիական հատկությունները (հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը  հիմնային միջավայրում, հիմքերի  փոխազդեցությունը  թթուների  հետ՝ չեզոքացման  ռեակցիա, ալկալիներից՝ նատրիումի  հիդրօքսիդի և անլուծելի  հիմքի՝ պղնձի (II) հիդրօքսիդի ստացումը:

Առաջադրանքներ.

  • գրեք  կատարած  լաբորատոր  փորձերի ռեակցիաների մոլեկուլային,լրիվ և կրճատ իոնային  հավասարումները
  • դասագրքից  սովորեք  24-27  և  29-31  էջերը
  • կատարեք  27-28 և  31-32  էջերի վարժությունները:

27.

գ

Հիմքերի դասակարգումը

Լինում են ջրում լուծվողները, որոնց անվանում են ալկալիներ, իսկ որոնք չեն լուծվում չեն անվանում, երկդիմի <ամֆոտեր> լուծվող կամ չլուծվող են։Հիմքերը բարդ անօրգանակ նյութեր են, որոնց բաղադրության մեջ առկա են մետաղի ատոմներին միացված հիդրօքսիդ խմբեր։

Ջրում լավ լուծվող հիմքեր են առաջացնում ալկլիական և հողալկալիական մետաղները։

Ջրում լուծվող ալկալիներ–NaOH, LiOH, KOH, Ba(oH)2, Ca(oH)2, Sr(oH)2

Ջրում չլուծվողները–Mg(oH)2, CuOH, Cu(OH)2+, Fe(OH)2, Cr(OH)2

Երկդեմ–Fe(OH)3, Cr(OH)3, Al(OH)3, Zn(OH)2

 

 

 

Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

 Թեման՝ <<Թթուներ, բանաձևերի կազմումը, անվանումը,                                             դասակագումը, թթվային մնացորդը:   

Գործնական  աշխատանք 5.Թթուների  քիմիական հատկությունները (հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը թթվային միջավայրում,թթուների փոխազդեցությունը մետաղներիհիմնային օքսիդների,հիմքերի և  աղերի հետ) :

Հայտանյութերը`դրանք օրգանական ներկեր են,որոնք ցույց են տալիս հիմքի կամ թթվի առկայությունը լուծույթում:
Լաբորատոր փորձ 1.Թթուների  փոխազդեցությունը  հայտանյութերի (ինդիկատորների) հետ:

Փորձի  նկարագրում`   Աղաթթվի  ջրային  լուծույթը  լցրեք  երեք  փորձանոթների   մեջ  3-4մլ  չափով, առաջինի  մեջ  իջեցրեք  լակմուսի  թուղթ  կամ  լցրեք  մի  քանի  կաթիլ  լակմուսի  լուծույթ , երկրորդի  վրա  ավելացրեք  մի  քանի  կաթիլ  ֆենոլֆտալեինի  լուծույթ,երրորդի  վրա  մի  քանի  կաթիլ  մեթիլնարնջագույն:Ի՞նչ  նկատեցիք:

Ինդիկատորների անվանումը

Նրանց  գույները

Թթուներում  առաջացած գույները

Լակմուս

Մանուշակագույն

Բաց վարդագույն

ֆենոլֆտալեին

Անգույն

Անգույն

մեթիլնարնջագույն

Նարնջագույն

Կարմիր

Լաբորատոր փորձ 2.Թթուների  փոխազդեցությունը  հիմքերի  հետ՝ չեզոքացման                ռեակցիա։

Չեզոքացման է կոչվում թթվի և հիմքի միչև ընթացող փոխանակաման ռակցիան, որի հետևանքով առաջանում է աղ և ջուր։

HCl+NaOH –> NaCl +H2O

Լաբորատոր փորձ 3.Թթուների  փոխազդեցությունը  ակտիվ  մետաղների  հետ՝                                                   տեղակալման  ռեակցիա

https://www.youtube.com/channel/UCrv1TVNhUb9yPqyaZL8lqvA

դասագրքից  սովորեք էջ 18-ից 22-ը, կատարեք  վարժությունները` էջ  22-ից  23-ը

Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

Քիմիա Դասարանական աշխատանք․․․

Գործնական  աշխատանք 5. Թթուների  քիմիական հատկությունները (հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը թթվային միջավայրում,թթուների փոխազդեցությունը մետաղներիհիմնային օքսիդներիհիմքերի և աղերի:

Հայտանյութերը`դրանք օրգանական ներկեր են, որոնք ցույց են տալիս հիմքի կամ թթվի առկայությունը:

Անթթվային թթուներ՝

Բանաձևը Անվանումը Թթվային մացորդ
H2+1S-2 ջրածնածծմբական S2 – սուլֆիդ
H+1F-1 Ֆտորաջրածին F – ֆտորիդ
H+1Cl-1 Քլորաջրածնական թթու Ce – ֆլորիդ
H+1B-1 բրոմաջրածնական B – բրոմիդ
H+1l-1 Յոդաջրածնական I յոդիդ

Թթվածնավոր թթուներ՝

Բանաձևը Անվանումը Թթվային մնացորդ
  Ծծմբային թթու SO32 – սուլֆիտ
  Ծծմբական թթու SO42– – սուլֆատ
  Ածխաթթու CO3 – կարբոնատ
  Սիլիկաթթու SiO32- – սիլիկատ
HNO2 Ազոտային NO2 – նիտրիտ
HNO3 Ազոտական NO3 – նիտրատ
HPO3 Մետաֆոսֆորական PO3 – մետաֆոսֆատ

Եռհիմն թթուներ՝

Բանաձևը Անվանումը Թթվային մնացորդ
H3PO4 Օրթոֆոսֆորական PO43- – ֆոսֆատH2PO4 – դիհիդրոֆոսֆատ

HPO42- – հիդրոֆոսֆատ

Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

Գործնական  աշխատանք 4.

Օքսիդների  ստացումը  և հատկությունները.

Հիմնային օքսիդի ստացումը  և  հատկությունները`

Mg—>MgO—>Mg(OH)2—> MgCl2—›  Մետաղ—›հիմնային օքսիդ—›հիմք—›աղ

Cu —›CuO —›CuCI2—›CuSO4—›Cu(OH)2—›CuO—›Cu գրեք  բոլոր ռեակցիաների հավասարումները, նշելով  ռեակցիաների տեսակները, դասակարգեք բոլոր  նյութերը և անվանեք

Առանձնացրեք   վերօքս   ռեակցիաները և հավասարեցրեք էլեկտրոնային հաշվեկշռի եղանակով

Գրեք իոնափոխանակման ռեակցիաների հավասարումների լրիվ և կրճատ ձևերը:

 

Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Uncategorized

Քիմիա դասարանական աշխատանք․․․․

Բովանդակությունը՝ Օքսիդներ դասակարգումը, ստացումը, հատկությունները

Առաջադրանքներ. հետևյալ օքսիդները՝ K2O, SO2, N2O3, CaO, P2O5, Al2O3, SO3, N2O5, ZnO,  CO, N2O, CO2, SiO2, MgO,  Na2O,  Fe2O3

  • դասակարգել` հիմնային, թթվային, երկդիմի, անտարբեր  օքսիդների:
  • որոշել տարրերի օքսիդացման աստիճանները
  • գրել բոլոր օքսիդներին համապատասխանող կամ հիմքերի  կամ  թթուների բանաձևերը
  • գրել  օքսիդների հնարավոր փոխազդեցության ռեակցիաների  հավասարումները ջրի, թթուների, հիմքերի հետ:

Դասագրքից սովորեք ՙՙԱնօրգանական նյութերն  և դրանց  դասակարգումը  և օքսիդները                                               (11-ից 16 էջերը) և  կատարեք 12  և  18  էջերի առաջադրանքները

Հարցեր և վարժություններ

3. Ո՞ր նյութերն են համարվում էլեկտրոլիտներ: Առաջարկե’ք էլեկտրոլիտների նվազագույնը երեք օրինակ:

Էլեկտրոլիտներն այն նյութերն են, որոնց ջրային լուծույթները էլեկտրական հոսանք են հաղորդում (II կարգի հաղորդիչներ), օրինակ` թթուները, հիմքերը և աղերը:

4. Ո՞ր նյութերն են համարվում ոչ էլեկտրոլիտներ: Առաջարկե’ք ոչ էլեկտրոլիտների նվազագույնը երեք օրինակ:

Ոչ էլեկտրոլիտներն այն նյութերն են, որոնց ջրային լուծույթներն էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում, օրինակ` օրգանական միացությունների մեծ մասը, ինչպես նաև` մի շարք անօրգանական նյութեր՝ թթվածինը (O2), ազոտը (N2), ազոտի (I) օքսիդը (N2O) և այլն:

5. Ջրում լուծել են հետևյալ գազերը` ֆտորաջրածին (HF), թթվածին (O2), ազոտ (N2), ծծմբի (IV) օքսիդ (SO2): Թվարկված գազերից որի՞ լուծույթներն էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում:

HF

6. Պինդ վիճակում գտնվող հետևյալ նյութերից երկու սյունակով դո՛ւրս գրեք համապատասխանաբար էլեկտրական հոսանքի հաղորդիչներն ու ոչ հաղորդիչները՝ պղինձ, փայտ, ալյումին, կալցիումի ֆտորիդ, բամբակ, երկաթ, մարմար, արծաթ, կալիումի բրոմիդ, նատրիումի հիդրօքսիդ:

  • կալցիումի ֆտորիդ-ոչ հաղորդիչ
  • կալիումի բրոմիդ-հաղորդիչ
  • նատրիումի հիդրոքսիդ-հաղորդիչ
  • երկաթ-որ հաղորդիչ

Հարցեր և վարժություններ

Էջ 12 Վարժ. 1

Օրգանական են կոչվում են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին: Բացառություն են կազմում կարբիդները, ցիանիդները, կարբոնատները, ածխածնի օքսիդը, որոնք անօրգանական նյութեր են: Օրգանական նյութերն ունեն կենդանական կամ բուսական ծագում: Օրգանական նյութեր են.

— ճարպերը՝ կենդանական և բուսական,
— ամինաթթուները, որոնք սպիտակուցների կառուցվածքային «աղյուսիկներն» են,
— գլյուկոզը, ֆրուկտոզը, այլ շաքարները,
— մրջնաթթուն, քացախաթթուն, մրգերում և բույսերում պարունակվող այլ թթուները,
— բնական գազը, նավթը և դրա թորման արգասիքները՝ բենզինը, կերոսինը,
— ածխաջրածինները՝ պրոպանը, բութանը, ացետիլենը,
— էթիլ սպիրտը,
— ացետոնը:
Էջ 12 Վարժ. 2
Na(OH) — նատրիումի հիդրօքսիդ
H2SO4 — ծծմբական թթու
Fe2O3 — երկաթի երրորդ աստիճանի օքսիդ
NaCl — կերակրի աղ
HCl — քլորաջրածին
MgSO3 — մագնեզիումի սուլֆիդ
KNO3 — կալիումի նիտրատ
CO2 — ածխաթթու գազ
SiO3 — սիլիկաթթու
NaHCO3 — խմելու սոդա
Էջ 12 Վարժ. 3
Անօրգանական նյութերը բաժանվում են օքսիդների, թթուների, հիմքերի և աղերի: Օքսիդներ են կոչվում երկու տարրից կազմված այն բարդ անօրգանական նյութերը, որոնցից մեկը թթվածին է՝ մինուս երկու օքսիդացման աստիճանով: Հիմքեր, քիմիական նյութեր, որոնք թթուների հետ առաջացնում են աղեր։Աղեր կոչվում են այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի կատիոններից և որևէ թթվային մնացորդի անիոններից։ Թթուները այն նյութերն են, որոնք կազմված են ջրածնից և թթվային մնացորդից:
Էջ 12 Վարժ. 4
Օքսիդ — Na2O, Cl2O7, CO2
Հիմք — CuOH, LiOH, NH4OH,Fe(OH)2, Fe(OH)3
Թթու — HNO2, H2SiO3, HCl, H2SO3
Աղ — Ba(NO)3, K2CO3, CaSiO3, ZnSO4, Ca3PO4
Էջ 17 Վարժ. 1
Օքսիդներ են կոչվում երկու տարրից կազմված այն բարդ անօրգանական նյութերը, որոնցից մեկը թթվածին է՝ մինուս երկու օքսիդացման աստիճանով: Պերօքիդները հեշտությամբ արձակում են թթվածին։ Օրգանական շատ նյութերի պերօքսիդները պայթյունավտանգ են, օրինակ ացետոնի պերօքսիդը, մասնավորապես, նրանք հեշտ ձևավորվում են ֆոտոքիմիական եղանակով թթվածնի առկայությամբ լուսավորման եթերներով:
Էջ 17 Վարժ. 2
բ)  ածխածնի (IV)  օքսիդ
ե)  ազոտի (II)  օքսիդ
Էջ 17 Վարժ. 3
հիմնային — K2O, CaO, MnO2, Al2O3, ZnO, Mn2O7, CrO3
թթվային — SO2, SiO2, N2O5,  BaO, SO3, CO, CO2, N2O
Էջ 17 Վարժ. 4
4Li+O2 → 2Li2O
O2+2Ba → 2BaO
4P+5O2 → 2P2O5
2Al+Cr2O3 → Al2O3+2Cr
Na2O+2HCl → H2O+2NaCl
BaO+H2SO4 → BaSO4+H2O
Na2SO3+HCl → H2O+2NaCl+SO4
2CrO+C → 2Cr+CO2
Էջ 17 Վարժ. 5
2Cu+O2=2CuO
CuO+H2SO4=CuSO4+H2O
CuSO4+2NaOH→Na2SO4+Cu(OH)2
Cu(OH)2→H2O+CuO
Cu(OH)2+2NaCl→2NOH+CuCl2
Posted in Քիմիա դասարանական աշխատանք, Քիմիա տնային աշխատանք, Uncategorized

Ինքնաստուգում #1

1.Ո՞ր  շարքում   են    նշված   միայն  ֆիզիկական  մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
   բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ) երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

  1. Քանի՞ նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ  բառակապակցություններում.  ջրի  կաթիլպղնձե   թաս,  ալյումինե  կաթսա,   ռետինե  գնդակ,  պղնձե  կուժսառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)  3                                         2)  6                                           3)  4                                        4) 5

3. Նշվածներից ո՞ր շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.
     1) 
 ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
    3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4)  սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային  վիճակում  կարող  է  գտնվել  սնդիկը.

  1. միայն պինդ  վիճակ
  2. միայն  գազային վիճակում
  3. միայն  հեղուկ  վիճակում
  4. բոլոր  երեք  վիճակներում

 5.  Որքա՞ն է ոսկու   ձուլակտորի   զանգվածը,  որի   ծավալը  2 սմ էիսկ  ոսկու              խտությունը  19,3 գ/սմ3 է.

     1) 38,6գ                                 2) 9,65գ                                3) 3,86գ                                4) 1,93գ

6. Ո՞ր  շարքում են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի  բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                                 3)  H2O, N2, O3,  Ni, S8

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                                 4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

7. Ո՞ր  շարքում  են  առկա  միայն  կովալենտային  կապերով  միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3                                      3)  H2, NH3, H2O, CH4

    2)  KBr, HNO3, CaO, P4                                            4)  N2, Br2, CuSO4, Fe

8. Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.                                                           , ,  , ,  ,  , ,   , , , , , , , , , , ,

      Օքսիդ        Հիմք          Թթու              Աղ
 Na2O

BaO

CO2

Al2O3

MgO

SO3

Ca(OH)2

Fe(OH)2

NaOH

 Al(OH)3.

 

 

HNO3

HCl

H2SO4

H3PO4.

 

 

AgNO3

NaHCO3

K2SiO3

NaCl

CaCl2

CuSO4.

 

  1. Ո՞ր  շարքում  է գրված  ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածիներկաթ  և  ազոտ   քիմիական    տարրերի  նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
    3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C

10. Ո՞ր տարրական  մասնիկներից   է  կազմված  ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
    3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

  1.  Բնութագրեք հետևյալ ….  տարրի ատոմը  ըստ  հետևյալ  սխեմայի.

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը

Al
բ կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝

Z=13 ; +13
գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)

պրոտոնների-27, նեյտրոնների-14, էլեկտրոններ-27

դ)  պարբերության  համարը, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը

3(3,8,2)

ե)  խմբի  համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին

էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը

խումբը-երրորդ, գլխավոր ենթախումբ

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների

3s23p1

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

+13 I-2,II-8,III-3 

ը ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`

մետաղակա՞ն

ոչ մետաղական                                                                           

  թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ

առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ

Al

ժ Կատարեք  հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),

տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,

տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները

օքսիդում:

 

 

  1. Համապատասխանեցրեք նյութի  հատկությունները  և  անվանումը.   
                                             Հատկությունները             Անվանումը
  աբնորոշ  հոտով   թափանցիկ  հեղուկ

    բջրում  լավ  լուծվող  պինդ  նյութ

     գմետաղական  փայլով  պինդ  գունավոր  նյութ

     դջրում  քիչ  լուծվող  անհոտ, անհամ  գազ

    1) կավիճ       2) սախարոզ

   3) քացախաթթու

   4) թթվածին

   5)  քլոր

   6)  յոդ