Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Ընթերցում ենք Ռուսթավելի

Հունվարի 14-ին «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Ավագ դպրոցի ընթերցասրահում տեղի ունեցավ համատեղ ընթերցանություն:Այսօր մենք և Ջավախքի սովորողները մասնակցեցինք Շոթա Ռուսթավելիի կլոր սեղանին։Մենք և նրանք կարդացինք մեր հավանած բանաստեղծությունները, կենսագրությունները ևայլն։Մեր սովորողները շատ ջերմ ընդունեցին նրանց և տեղեկություններ իմացանք նրանց փոքրիկ գյուղի մասին, որի անունն էր <<Վաչիան>>։Կցանկանաի այնտեղ լինել և տեսնել նրանց գյուղը։Շատ հետաքրքիր էր նրանց հետ զրուցե կցանկանամ, որպեսզի նրանք նորից գան մեզ մոտ։

Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Շոթա Ռուսթավելի անվան մասին

Картинки по запросу շոթա ռուսթավելի

Ռուսթավելի կոչվելու համար պոեմի հեղինակը կամ ծնունդով պիտի Ռուսթավից լիներ, կամ Ռուսթավ տեղանքի (բերդի կամ քաղաքի) տիրակալը, կամ էլ Ռուսթավի եպիսկոպոսը։ Շոթա անվան մասին այնքան էլ տեղեկություն չունենք։ Ի դեպ, այն համապատասխանում է հայերենում տարածված Աշոտ անվանը։ Առաջին անգամ նրան լրիվ՝ Շոթա Ռուսթավելի անվամբ հիշատակում է XVII դարի բանաստեղծ-արքա Թեյմուրազ Ա-ն: Դրանից հետո ամենուր հանրահայտ է, որ Ռուսթավելու անունը Շոթա է։ Թեպետ և վկայությունը ուշ շրջանի է, բայց, անշուշտ, վստահելի է, որովհետև առանց ձեռքին որևէ աղբյուր ունենալու թագավոր-բանաստեղծը նրան այդպես չէր կոչի։ Եթե այս ամենին էլ գումարենք ժողովրդական դարեդար պահպանված ավանդությունը, ապա մեկընդմիշտ պարզ է, որ «Ընձենավորի» հեղինակի լրիվ անունը Շոթա Ռուսթավելի է։ Բացի դրանից, XII-XIV դարերի վրաց բազմաթիվ ձեռագրերում հիշատակված են Շոթա անունը կրող բազմաթիվ անձինք, ինչը վկայում է, որ այդ շրջանում այն շատ տարածված անուն է եղել։ Դրանցից մեկը Շոթա Մեճուրճլեթուխուցեսն է (գանձապետ – գանձարանապետ, վկայված Երուսաղեմի վրաց Սուրբ Խաչ վանքի «Հոգոց գրքում», XIII դարում)։ 1902 թվականին Նիկողայոս Մառը Երուսաղեմում հայտնաբերեց և 1914 թվականին հրատարակեց Երուսաղեմի Սուրբ Խաչ վանքի «Աղապ»-ը (բառացի՝ Քոթուկ), ուր գրված է. «Նույն երկուշաբթի աղապ (= պատարագ) Շոթա Մեճուրճլեթուխուցեսի: Ով փոխի՝ փոխյալ լինի քրիստոնեից հավատից»: Վրացագետ Է. Մետրեվելին Շոթա Մեճուրճլեթուխուցեսի հիշատակագրումը վերագրում է XII-XIII դարերի միջոցին՝ ըստ գրչության։ Քանի որ «Աղապ»-ում հիշվող Գրիգոր Դրանդելին իսկապես նույնանում է վանքում պատկերված Գաբրիել Դրանդելու հետ (XIII-XIV դարերի արանքում), նշանակում է Շոթա Մեճուրճլեթուխուցեսն էլ պիտի նույնանա սյան վրա պատկերված Շոթա Ռուսթավելուն։ Այս որմնանկարը, պահպանված տեսքով, XVI-XVII դարերի գործ է՝ այսպիսի մակագրությամբ. «սույն (կարելի է կարդալ նաև սույնը) նկարել տվող (նաև՝ նկարող) Շոթային (նաև՝ Շոթայի) ողորմի Աստված: Ամեն: Ռուսթավելի»: Մակագրությունը, ինչպես երևում է, հստակ չէ, հավանաբար գրված Ն. Չոլողաշվիլու վանահայրության օրոք (1643-1649 թթ.)։ Քանի որ վանքի պատերին պատկերված են նշանավոր նվիրատուները, որոնց մասին խոսվում է «Հոգոց գրքում», ուրեմն Շոթա Մեճուրճլեթուխուցեսն էլ որմնապատկերի մակագրության նույն Շոթա Ռուսթավելին է։

Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Վրաստանի գինեգործության շրջան Կախեթի

Картинки по запросу կախեթի  վրաստան

Վրաստանի այցեքարտը համարվում է գինին, ապա երկրի Կախեթի շրջանը գինու բնօրրանն է` գինեգործության հարուստ ավանդույթներով: Հսկայական լեռների ստորոտում ծանրաբեռնված խաղողի այգիներով ու հացահատիկի դաշտերով ձգվում է Ալազանի դաշտավայրը, իսկ նրա միջով՝ Ալազան գետը աստանի այցեքարտը համարվում է գինին, ապա երկրի Կախեթի շրջանը գինու բնօրրանն է` գինեգործության հարուստ ավանդույթներով: Հսկայական լեռների ստորոտում ծանրաբեռնված խաղողի այգիներով ու հացահատիկի դաշտերով ձգվում է Ալազանի դաշտավայրը, իսկ նրա միջով՝ Ալազան գետը: 410 հազար բնակչություն ունեցող Կախեթի վարչական կենտրոնը՝ Թելավը, գտնվում է ավելի բարձադիր գոտում: Քաղաքի բարձունքից Ալազանի դաշտավայրը հայտնվում է ուղիղ ափիդ մեջ: Կախեթը Վրաստանի ամենամեծ շրջանն է, որտեղ խաղողի այգիներն ու հացահատիկի դաշտերը ձգվում են հեկտարներով, այն ժամանակին համարվել է Վրաստանի հացի շտեմարանը։

Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Վրացերեն․․․

Այս տարի ինչպես գիտեք լրացավ <<հայ-վրացական հանրակրթական կամուրջ նախագծի>> 10-րդ տարին։Եվ այս տարի մեր վրացախոսները այցելելու են Անակլիայի հետաքրքիր ճամբարը։Ես այս տարի մեծ ցանկություն ունեմ այցելելու այնտեղ։

Մի փոքր տեղեկություն Անակլիայի մասին․․․

Անակլիա (վրաերեն ՝ ანაკლია), քաղաք, և առողջարանային կենտրոն Զուգդիդի մունիցիպալիտետում։ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 2522 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Ինգուրի գետի մոտ, ծովի մակարդակից 30 մետր բարձրության վրա։ Այստեղ պահպանվել են 1703 թվականի ամրության ավերակները։Անունը եկել է հին Հերկելիայից։XV-XVIIIթթ․ Անակլիայի նավահանգիստի իշխանությունը միացավ Մինգրեյաին:1723 տարուն Օսմանյան կայսրության առևտրային պաշտոնը, որտեղ ստրուկները գնումներ էին իրականացնում։1770 թվականին նավահանգիստը նվաճեց վրացական և ռուսական զորքերը, այն դարձավ Իմերեթիի մի մասը: XIX դարի սկզբին Անակլիան դարձավ Մեղրեուլի և Աբխազիայի միջև տարաձայնություն: Խորհրդային տարիներին Սևծովյան նավատորմի բազային կայան կար:Հիմնական ներգրավումը 18-րդ դարի քանդված ամրոցն է: Այն վայրում, որտեղ վրացիները Օսմանյան կայսրությունում ստրկության բերեցին, կառուցեցին վրաց եկեղեցու տաճարը: 2012-տարուն բացվեց Չերքեզի ժողովրդական ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրը։

Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Վրացիները Կրթահամալիրում…

Այսօր մեր փոքրիկ պարող վրաց ընկերների հետ անծկացրեցինք առավոտյան ընդհանուր պարապմունքը:Իսկ հետո գնացինք հեծանիվ վարելու այդ ժամանակ հանգստանալուց հետո մենք խաղացինք բազմաթիվ խաղեր, որը հետաքրքրեց մեզ և նաև նրանց:Խաղացին վոլեյբոլ, բարան, ֆուտբոլ և գործնագործ:Երբ վերջացրեցինք խաղը գնացին երգ և պար ուսուցման սովորեցինք և սովորեցրեցինք պարեր և երգեր:Մի փոքր հանգստից հետո գնացինք ծառատունկի մասնակցելու:Տնկեցինք և մի փոքր ուշ գնացինք, որպեսզի մասնակցենք մեդիա ուրբաթին:

This slideshow requires JavaScript.

Posted in Վրացերեն, Uncategorized

Հայ-Վրացական հանրակրթական կամուրջներ…

2757

Այս տարի լռանում է “Հայ-Վրացական հանրակրթական կամուրջների” 10-րդ ամյակը:Սիրով ուզում եմ ասել, որ մեր Կրթահամալիրում սովորեցնում են Վրացերեն մեր դասատուն մեզ շատ սիրելի Ընկեր Ռինան է, որը մեզ սովորեցնում է Վրացերեն և մեր Կրթահամալիրը և Վրաստանը միեցնում իրար:Շատ եմ լսել Վրաստանի մասին բայց չեմ պատկերացրել, որ մեկ շբումը ինձ համար կարելի էր լինել շատ վառ և պայծառ օրինակ:Ինձ շատ է հետաքրքրել իմ հարեվան երկրների լեզուն թե նրանք ինչպես են խոսում ևայլն:Այդ պատճառով ես ընտրեցի Վրացերեն քանի-որ ինձ շատ հետաքրքրեց և ցանկացա իմանալ նրանց մասին հետաքրքիր բաներ:Օրինակ այս մի քանի տարիների ընթացքում շատ են հյուր գալիս մեզ, օրինակ այս տարի մեր Կրթահամալիր էին եկել Կախեթի համայնքի Լագոդեխի քաղաքի հայտնի պարողները:Մենք նրանց հետ ծանոթացանք և լսեցինք նրանց խաղողի պատմությունը:Ընկեր Ռինան մեզ շատ բաների մասին է պատմել, օրինակ նրանց լեգենդների, նրանց խաղողի տոնի մասին ևայլն:ԻՆձ դուր է գալի հարեվան երկրների ընկերությունը քանի, որ մենք շատ բան ենք սովորում և սովորեցնում: