Ֆիզիկա

19.2018

Լաբարատոր աշխատանք

Ուժեր՝Ուժը մարմնի արագության փոփխության պատճառն է։ Ուժը նշանակում ենք F-ով, այն էլեկտրական մեծություն է։ Ֆիզիկական մեծությունները լինում են երկու տեսակ՝ վեկտորական և սկալյար։

Այն մեծությունները, որոնք որոշվում են թվային արժեքով և ուղղությամբ, անվանում են վեկտորական մեծություն։ Օրինակ՝ ուժ, տեղափոխություն, արագություն։ Վեկտորական մեծությունը նշանակում ենք ուժերի նշաններով վերևը սլաք։ Վեկտորը դրա ուղղի ուղղորդված հատված է, որը ունի սկիզբ և ավատվում է սլաքով։

Սկալյար այն մեծություններ, որոնք որոշվում են միայն թվային արժեքով (մոդուլով)։ Օրինակ՝ երկարություն, մակերես, ծավալ, անցած ճանապարհ, զանգված, ժամանակ, խտություն։

Ուժը բնությագրական մեծություներն են՝ թվային արժեքը, ուղությունը և կիռարման կետը։

Ծանոթացել ենք մի քանի ուժերի հետ՝

1. Այն ուժը, որով երկիրը իրեն է ձգում բոլոր մակերևույթամոտ մարմինները, մակերևույթամոտ մարմիններն անվանում են ծանրության ուժ։ Ծանրության ուժը ազդում է հենց մարմնի վրա։ Ուղղված է ներքև

Թվայինն արեքի գրառման դեպքում տառի վերևը սլաք չենք դնում։

Ծանրության բանաձևը՝

Fծ ուժ = mg, որտեղ g  = 9,8 ն/կգ

Ցանկացած մեկ կլիոգրամ զանգված ունեցող մարմնի վրա երկիր մոլորակն ազդում է 9,8 ն/կգ։

1 Ն (նյուտոն) = 102գ

Ընդունված է ուժի միավոր, դա այն ուժն է, որը մեկ վայրկյանում մեկ կիլոգրաման զանգվածով մարմնի արագությունը փոխում է 1մ վայրկյան։

2. Այն ուժը, որն առաջում է մարմինների դեֆորմացիանների ժամանակ և միշտ ուղղված է դեֆորմացիային հակառակ, անվանում են առանձգականության ուժ։

Դեֆորմացիան դա մարմինների չափերի և ձևի ձևափոխությունն է։ Դեֆորմացիանները լինում են առաձգական և պլաստիկ։

Առաձգական դեֆորմացիան այն դեֆորմացիան է, երբ արտաքին ուժի ազդեցության բացակայությունից հետո մարմինը վերականգնում է իր չափսերը և ձևը։ Օրինակ մարմինների՝ ձգումը, սեղմումը, թեքումը, ճգումը և ոլորումը։

Պլաստիկ դեֆորմացիան, երբ արտաքին ուժի ազդեցության բացակայությունից հետո մարմինը չի վերականգնում իր չափսերը և ձևը։ Օրինակ՝ պլաստիրինը, մոմը․․․

Fար

Ըստ Հուկի օրենքի առաձգականության ուժը

Կոշտությունը համեմատկանության

 

Պինդ մարմինի խտության որոշում`

Նպատակ` կարողանալ որոշել պինդ մարմինի խտությունը:

Սարքեր և նյութեր` չափագլան, լծակավոր կշեռք, կշռաքարեր, ուղղանկյունանիստ և կամայական ձևի ոչ մեծ պինդ մարմիններ, թել և միլիմետրային բաժանումներով քանոն:

Ընթացք` 1. Քանոնով չափեցի ուղանկյունանիստի կողմեր a, b և c ի երկարությունները:

a = 5,9սմ

b = 2սմ

c = 1սմ

V=abc=11,8սմ

m=

P=m/V=

 

Լաբարատոր աշխատանք

Աշխատանքի ընթացքը՝ Նախ որոշում եմ իմ չափագլանի բաժանման արժեքը և չափման սխալը։ Չափագլանի մեջ լցնում եմ այնքան ջուր, որպեսզի իմ մարմինը ամբողջովին սուզվի։ Վերձնում եմ լցված ջրի ծավալի՝ արդյունքը V1: Թելով կապում եմ անկանոն մարմինը իջեցնում եմ չափագլանի մեջ այնքան մինչև ամբողջությամբ սուզվի։ Վերձնում եմ ջրի և մարմնի միացյալ ծավալը՝ V2: Որորշում եմ մարմնի ծավալը՝ V=V2-V1:

 

V1=44մլ

V2=78մլ

V=78-44=34մլ

Լաբարատոր աշխատանքներ #1

Տարբեր չափիչ սարքերի սանդաղկի բաժանման արժեքի, չափման սխալի որոշումը…

Նպատակ` Կարողանալ օգտվել ցանկացած չափիչ սարքից, որի համար պետք է կարողանալ որոշել նրանց սանդղակի ամենափոքր բաժանման արժեքը և սխալը:

Անհրաժեշտ սարքեր` Տարբեր չափման սարքեր` ամպերաչափ, ոլտաչափ, չափագլան, ջերմաչափ, ուժաչափ և այլն:

Ընթացք` Պետք է կարողանալ որոշել` չափիչ սարքի սանդղակի բաժանման արժեքն որոշելու համար անհրաժեշտ է գտնել սանդղակի մոտարկա այն երկու գծիկները, որոնց կողքին մեծության թվային արժեքներ են գրված: Այնուհետև մեծ արժեքից հանել փոքրը և ստացված թիվը բաժանել դրանց միջև եղցած բաժանումների թվին:

Չափման սխալ` Ֆիզիկական մեծությունը բացարձակ ճշտությամբ չափել հնարավոր չէ: Չափման սխալը կապված է բաժանման արժեքրից, և այն ընդունված է համարել հավասար բաժամնամ արժեքի կեսին (±):

Ծավալ` Ծավալը​ դա մարմնի զբաղեցրած տեղն է, այն ֆիզիկական մեծություն է ՄՀ: ՄՀ-ում, որպես ծավալի հինական միավոր ընդունված է այն խորհանարդի ծավալը, որի բոլոր կողմերը հավասար են 1մ, իսկ ծավալը` 1մ3(խորհանարդ):

Չափիչ սարքեր` 1. Ամպերաչափ, որով չափում են հոսանքի ուժը, վրան գրվածն է մեծատառ A տառը: Մինչև օգտագործելը, պետք է նայել գործիքի չափման սահմաները` ամենաառավելագույն և ամենանվազագույն արժեքները: Ամպերաչափի սանդղակի վրա գրված են երկու թվեր, յուրաքանչյուրի բաժանման արժեքը պետք է որոշել:

2. Գլանաչափ, այդ գործիքը նախատեսած է ծավալը (հեղուկների, կանոնավոր և անկանոն պինդ մարմինների) չափելու համար:

Նշանակումներ` c – բաժանման արժեք

a – մեծ թիվ

b – փոքր թիվ

n – բաժանման թիվ

v – ծավալ

Բանաձև` c=a-b:n

c1=±c:2 – չափման սխալ

Միավորներ` 1մ3 – Հիմնական միավոր

1մմ3 – սա այն խորանարդի ծավալն է, որի յուրաքանչյուր կողմը 1մմ:

1սմ– սա այն խորանարդի ծավալն է, որի յուրաքքնաչյուր կողմը 1սմ:

1դմ– սա այն խորանարդի ծավալն է, որի յուրաքքնաչյուր կողմը 1դմ:

1կմ– սա այն խորանարդի ծավալն է, որի յուրաքքնաչյուր կողմը 1կմ:

 

1դմ– միավորն ունի երկրոդ անվանումը` այնկովում է 1լ (լիտր):

1սմ– անվանում են 1մլ (միլիլիտր):

Օժանդակ միավորներ` Օգտագործվում են հատկապես հեղուկների ծավալները չափելիս:

1լ=1դմ3

1մլ=1սմ3

Չափագլան`Պետք է որոշել նրա չափման հնարավորությունները, չափման սահմանները, սանդղակի բաժանման արժեքը և չափման սխալը:

Իմ չափագլանի չափման սահմաններն են` v առ. = 100մլ

v նվազ. = 10 մլ

a = 80 մլ

b = 60մլ

n = 10մլ

c = a-b\10=80մլ-60մլ\10=2մլ